Objawy i pierwsza pomoc przy podejrzeniu zawału

Objawy i pierwsza pomoc przy podejrzeniu zawału

Artykuły

Opis dolegliwości

Według medycznych analiz, w niedługim czasie zawał serca może być przyczyną aż 200 tys. przypadków zgonów w Polsce. Chorujemy o połowę częściej niż Brytyjczycy czy Duńczycy. Wynika to przed wszystkim ze stylu życia: mało się ruszamy, spożywamy za dużo soli i nie kontrolujemy poziomu cholesterolu we krwi. Raporty donoszą, że bardziej narażeni na wystąpienie zawału są mieszkańcy małych miast, posiadający wykształcenie zawodowe. Bynajmniej nie oznacza to, że metropolie i ludzie z dyplomem wyższych uczelni są wolni od ryzyka wystąpienia zawału.

 

I choć wielu z nas żyje zgodnie z profilaktyką przedzawałową i częściej się badamy, statystyki śmiertelności po zawale nadal nie napawają optymizmem. Ludzie przeżywają zawał, ale umierają w ciągu kilku lat od jego wystąpienia. Wynika to z powrotu do dawnego stylu życia i lekceważenia zaleceń lekarskich. Bardzo ważna jest też natychmiastowa reakcja w przypadku podejrzenia zawału. Bowiem im wcześniej zostanie podjęta interwencja medyczna, tym lepsze rokowania i skuteczniejsza rehabilitacja. Dlatego przy podejrzeniu zawału reagujmy zdecydowanie, a mamy duże szanse na wygranie z czasem i zapobieżenie najgorszemu.

 

Czynniki predysponujące do zawału

 

Bezpośrednią przyczyną zawału jest ostre niedokrwienie mięśnia sercowego, zwykle będące wynikiem niewydolności naczyń wieńcowych. Co prawda w czasie udzielania pierwszej pomocy przy podejrzeniu zawału, nie bierzemy pod uwagę jego przyczyn, ale warto je znać, aby rozpowszechniać edukację przedzawałową w bliskim otoczeniu. Co zatem sprzyja zawałowi?

  • Miażdżyca naczyń wieńcowych
  • Nadciśnienie
  • Cukrzyca
  • Otyłość brzuszna
  • Podwyższony poziom „złego” cholesterolu (LDL), przy jednoczesnym obniżeniu „dobrego” (HDL)
  • Palenie tytoniu
  • Przewlekły stres
  • Siedzący tryb życia
  • Przypadki zachorowań w rodzinie
  • Wiek: u mężczyzn 45 lat i u kobiet 55 lat

Objawy zawału

 

Większość z nas wyobraża sobie zawał jako ból za mostkiem. I tak rzeczywiście jest, ale nie każdy ból w okolicy serca oznacza zawał, czasem jest to ból związany ze schorzeniami kręgosłupa lub stresem. Istnieją też inne schorzenia kardiologiczne, które są wywołane niedokrwieniem naczyń wieńcowych i objawiają się bólem w klatce piersiowej. Dlatego bez wykształcenia medycznego i aparatury, niemożliwe jest jednoznaczne określenie, z czym mamy do czynienia. Rozpoznanie zawału jest prostsze gdy znamy chorego i jego historię medyczną, jednak istnieją pewne objawy, przy których nawet przypadkowy świadek może podejrzewać zawał:

  • Osoba skarży się na ucisk, pieczenie lub „rozsadzanie” w klatce piersiowej, za mostkiem (ból utrzymuje się dłużej niż 20 minut)
  • Pojawia się ból promieniujący do lewej ręki (barku lub ramienia), a niekiedy także do szyi, żuchwy, łopatek, kręgosłupa lub nadbrzusza
  • Silna dusznoś
  • spoczynkowa (niepoprzedzona wysiłkiem)
  • Uczucie niepokoju i strachu przed śmiercią
  • Nieregularny rytm pracy serca (często nazywany kołataniem lub łomotaniem)
  • Mdłości, wymioty
  • Osłabienie
  • Chory oblewa się zimnym potem
  • Zaburzenia świadomości, omdlenie, utrata przytomności (zawał rozległy)

 

UWAGA: żaden z powyższych objawów nie jest podstawą do zdiagnozowania zawału serca, dlatego używamy terminu „podejrzenie zawału”.

Pierwsza pomoc przy podejrzeniu zawału

Przede wszystkim należy pamiętać, że liczy się czas. Im szybciej chory zostanie przewieziony do szpitala, tym większe szanse na uratowanie życia i mniejsze ryzyko powikłań.

  1. Wzywamy ratownictwo medyczne (999 lub 112).
  2. Sprawdzamy, czy w otoczeniu poszkodowanego jest bezpiecznie.
  3. Pomagamy poszkodowanemu przyjąć pozycję półsiedzącą, a jeśli to możliwe - siedzącą. Zalecamy mu, aby się nie ruszał.
  1. Zwiększamy komfort oddechowy poszkodowanego. W tym celu rozluźniamy obcisłe elementy odzieży (krawat, pasek), rozpinamy kołnierzyk koszuli itp.
  2. Jeśli znajdujemy się w pomieszczeniu, otwieramy okna aby zwiększyć dopływ świeżego powietrza.
  3. Gdy poszkodowany straci przytomność: stosujemy pozycję bezpieczną (stabilizujemy go na boku, odchylamy lekko głowę). Kontrolujemy drożność dróg oddechowych i oddech (co 1-minutę).
  1. Gdy poszkodowany przestanie oddychać: kładziemy go płasko na ziemi i wykonujemy RKO (30 uciśnięć mostka na 2 wdechy)
  1. UWAGA: Jeśli poszkodowany ma przy sobie leki na ból w klatce piersiowej, przepisane przez lekarza (najczęściej nitrogliceryna), sami NIE MOŻEMY mu ich PODAĆ. W przypadku, gdy poszkodowany jest przytomny, chce je przyjąć, MOŻEMY mu to UMOŻLIWIĆ – wyjąć z torby/kieszeni i podać mu do ręki.
  2. Według obowiązujących wytycznych ERC (Europejska Rada Resuscytacji) z 2010 roku, przy wyraźnych objawach zawału, możemy podać poszkodowanemu kwas acetylosalicylowy (ASA), np. pod postacią aspiryny lub polopiryny we wstępnej dawce 160-325 mg. I w tym przypadku, poszkodowany musi się na to zgodzić, jak również samodzielnie przyjąć lek. Oczywiście, aspiryny NIE PODAJEMY osobom na nią uczulonym.
  3. W oczekiwaniu na pogotowie uspokajamy chorego, podnosimy go na duchu i udzielamy wsparcia psychicznego. Miejmy na uwadze, że chory odczuwa lęk i obawia się śmierci.